Anna Braude-Hellerowa

Anna Braude-Hellerowa urodziła się 6 stycznia 1888 r. w Warszawie jako najstarsza córka Lejba  i Tauby z domu  Litwin. Jej ojciec był zamożnym kupcem, a matka wspierała go w prowadzeniu interesów. Rodzice mówili między sobą w jidysz, a z dziećmi rozmawiali w języku polskim.

Podstawowe wykształcenie Anna uzyskała w popularnej w Warszawie szkole dla dziewcząt prowadzonej przez Fryderykę Thlagrünową. W szóstej klasie doszło do zatargu między nią a dyrekcją szkoły (stanęła w obronie ubogich koleżanek), w wyniku którego kontynuowała naukę poza szkołą, by wiosną 1906 roku zdać egzamin dojrzałości w Kijowie. Jesienią tego roku udała się w podróż do Genewy, aby rozpocząć studia na Wydziale Nauk Społecznych, ale szybko przeniosła się do Zurychu na Wydział Lekarski.

W Szwajcarii zetknęła się z organizacjami socjalistycznymi i została członkiem Bundu. Pod koniec studiów przeniosła się do Berlina, gdzie w 1911 roku otrzymała dyplom, który nostryfikowała w styczniu 1912 roku. Anna postanowiła specjalizować się w medycynie pediatrycznej i przeniosła się do Sankt Petersburgu w celu uzyskania licencji medycznej. Egzaminy licencyjne były dla niej szczególnie trudne, ponieważ nie otrzymała pozwolenie na pobyt w mieście przez okres trwania egzaminów (cztery tygodnie). Żydzi w tamtych czasach potrzebowali specjalnego zezwolenia na pobyt w mieście. Anna była zmuszona do nielegalnego pobytu w mieście i zmieniania miejsca pobytu każdej nocy.

Przez pierwszy rok po otrzymaniu licencji pracowała jako lekarka na rosyjskiej wsi. W 1913 roku wróciła do Warszawy i rozpoczęła pracę w szpitalu na Czystem na oddziale chorób wewnętrznych oraz w poliklinice. W 1914 r. objęła na dwa lata stanowisko lekarki miejscowej w szpitalu dla dzieci im. Bersonów i Baumanów. Zgodnie z ustawą szpitalną opuściła stanowisko po wyjściu za mąż za inż. Eleazara Hellera w 1916 r. Anna i Eleazar mieli dwóch synów- Leona i Olo. W 1916 roku dzięki jej inicjatywie powstało Towarzystwo Przyjaciół Dzieci (TPD). Na początku Anna była lekarką ambulatoryjną, następnie lekarka naczelną w Domu Wychowawczym dla dzieci (zorganizowanym w 1918 roku)
i lekarką ordynującą w Stacji Opieki nad Matką i Dzieckiem.  W 1919 roku utworzyła przy TPD pierwszą Szkołę Pielęgniarek Dzieci, którą kierowała do 1923 roku, pracując równolegle jako lekarka konsultant w szkołach „Ciszo”( Centrlana Żydowska Organizacja Szkolna kierowana przez Bund) oraz organizując sanatorium dla dzieci gruźliczych  w Miedzeszynie. W 1923 r. wystąpiła z inicjatywą przejęcia przez TPD oraz ponownego otwarcia szpitala dla dzieci im. Bersonów i Baumanów. W celu uzyskania środków finansowych na ten cel jeździła do Paryża i Wiednia, gdzie starała się uzyskać fundusze od przedstawicieli Jointu zwiedzając jednocześnie szpitale dziecięce w wielu krajach europejskich. Po śmierci Ola w 1926 r. Anna wraz z mężem utworzyła (za własne środki) Stację Opieki nad Matką u Dzieckiem pod patronatem TPD przy ul. Bonifraterskiej 3.

Dzięki staraniom dr Braude-Hellerowej w listopadzie 1930 roku szpital został ponownie otwarty i uznano go za najbardziej zaawansowany szpital dziecięcy w Polsce. Anna będąc znaną pediatrą z wieloletnim doświadczeniem została w wyniku konkursu naczelną lekarką szpitala. Funkcję tę sprawowała do pierwszej likwidacji getta warszawskiego w 1942 r. W 1934 r. w wyniku powikłań chirurgicznych zmarł jej mąż Eliezer. We wrześniu 1942 r. po połączeniu szpitala na Czystem i szpitala dla dzieci Bersonów i Baumanów przy ul. Gęsiej 6/8 została wicedyrektorką. Brała udział w badaniach nad skutkami niedożywienia i głodu dla organizmu ludzkiego, które zostały wydane w publikacji pt. „Badania kliniczne nad głodem wykonane w getcie warszawskim w roku 1942”. Doktor Braude-Hellerowa stworzyła rozdział pt. „Obraz kliniczny głodu u dzieci”. Doktor Adina Blady-Szwajger tak wspomina swoją przełożoną- „Dr Naczelna nie wyszła z getta. W ostatnim liście, który otrzymaliśmy od niej
w marcu 1943 – trzy miesiące po moim wyjściu z getta – pisała: „Nie martwcie się o mnie – mam inne plany” i została na gruzach szpitala na Gęsiej – ostatniego schronienia chorych dzieci
.”

Okoliczności jej śmierci nie są do końca wyjaśnione. Pośmiertnie została odznaczona Krzyżem Virtuti Militari. Symboliczny grób Anny Braude-Hellerowej znajduje się na cmentarzu żydowskim przy Okopowej.

 

Tablica na ścianie dawnego Szpitala dla dzieci im. Bersonów i Baumanów odsłonięta w kwietniu 2001 r. 

 

Adres:

ul. Sienna 60/Śliska 51 (dawny Szpital Dziecięcy im. Bersonów i Baumanów, obecnie Wojewódzki Szpital Zakaźny im. Dzieci Warszawy)


                                                                                                                                                              Agnieszka Litwiniuk

 

Bibliografia:

 

Blady-Szwajger Adina , I więcej nic nie pamiętam, Świat Książki, Warszawa 2010

Kroszczor Henryk, Kartki z historii Żydów w Warszawie XIX-XX w., Żydowski Instytut Historyczny, Warszawa 1979

Szarota Tomasz, Jak zabija głód, Gazeta Wyborcza, 17.02.2009

http://wyborcza.pl/1,76842,6279667,Jak_zabija_glod.html

Materiały ze strony i zdjęcie ze strony Jewish Women’s Archive

http://jwa.org/encyclopedia/article/heller-anna-braude

 

 

 

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s